Weinig steden van deze omvang liggen zo goed aan het spoor als Amersfoort. De stad is een knooppunt waar lijnen uit meerdere richtingen samenkomen, ze heeft drie stations en vanuit vrijwel elke wijk sta je binnen een kwartier op een perron. Dat verklaart voor een groot deel waarom zoveel forenzen hier wonen.
De drie stations
- Amersfoort Centraal, het knooppunt, met verbindingen in alle richtingen.
- Amersfoort Schothorst, in het noorden van de stad, met een P+R-terrein.
- Amersfoort Vathorst, in de jongste wijk aan de noordkant.
Voor bewoners van de noordelijke wijken betekent dat vaak dat het dichtstbijzijnde station niet het centrale station is, en dat scheelt fietsafstand.
De verbindingen
Vanaf Amersfoort Centraal rijden treinen richting Utrecht en verder de Randstad in, richting Amsterdam en Schiphol via het Gooi, richting Zwolle en het noorden, en richting Apeldoorn en Deventer over de Veluwe. Ook de lijn richting Ede-Wageningen en de Gelderse Vallei vertrekt hier. Die combinatie maakt Amersfoort een van de best verbonden middelgrote steden van het land.
Het busnet
Binnen de stad rijden bussen die de wijken met het centrum en met de stations verbinden, en daarnaast rijden er streeklijnen naar de omliggende plaatsen zoals Leusden, Soest, Baarn, Nijkerk en Bunschoten. De stadslijnen bedienen de grote wijken, met haltes op loopafstand. In de avonduren en het weekend is de frequentie lager, dus kijk in de reisplanner voordat je vertrekt.
De fiets als schakel
In de praktijk is de fiets in Amersfoort het snelste vervoermiddel binnen de stad. De afstanden zijn klein, de routes zijn grotendeels vrijliggend en het centrum is autoluw. Bij de stations zijn stallingen, en veel forenzen combineren fiets en trein. Wie een tweede fiets aan de andere kant van de reis heeft staan, doet dat om dezelfde reden.
P en R
Rond het centrale station en bij Schothorst zijn P+R-terreinen waar je de auto neerzet en overstapt. Voor bezoekers uit de regio die de binnenstad in willen, is dat vrijwel altijd handiger dan zoeken in de kern. Ook voor bewoners van de omliggende dorpen die met de trein verder reizen, is dat de logische route.
Reizen met korting
Voor forenzen zijn abonnementen en dal- of weekendkortingen vaak snel rendabel, en werkgevers vergoeden regelmatig een deel van de reiskosten. Studenten reizen met hun studentenreisproduct. Voor ouderen en mensen met een beperking zijn er regionale regelingen voor aangepast vervoer, en die lopen via de gemeente.
Naar de omliggende natuur
Met bus en trein kom je zonder auto op de mooiste plekken van de omgeving. De Utrechtse Heuvelrug ligt aan de zuidwestkant en is deels per bus bereikbaar, en de polders van Eemland bereik je vanuit de noordelijke wijken op de fiets. Voor wandelaars is een enkele reis met het openbaar vervoer en terug lopen of fietsen de prettigste manier om een dag in te delen.
Verstoringen
Omdat Amersfoort een knooppunt is, merk je verstoringen elders in het land hier snel. Bij werkzaamheden aan het spoor rijden er vervangende bussen, en die vertrekken doorgaans vanaf het busstation bij het centrale station. Houd bij een belangrijke afspraak rekening met een marge, want een overstap die in de planner strak staat, is bij drukte krap.
Toegankelijkheid
De stations en de bussen zijn grotendeels toegankelijk voor reizigers met een rolstoel of een rollator, met liften, hellingbanen en lage instap. Voor assistentie bij het in- en uitstappen op het spoor moet je vooraf reserveren. In de binnenstad is de bestrating op klinkers het grootste obstakel, en dan zijn de haltes aan de rand van de kern vaak praktischer dan de dichtstbijzijnde.
Het station als plek
Amersfoort Centraal is meer dan een halte. Rond het station is de afgelopen jaren veel veranderd, met woningbouw en nieuwe functies in het gebied tussen het spoor en de Eem. Voor reizigers betekent dat winkels, horeca en fietsenstallingen op loopafstand van het perron, en voor bewoners dat het gebied rond het spoor steeds meer een deel van de stad is geworden in plaats van een achterkant.
