Amersfoort is gebouwd aan het water, en dat merk je pas echt als je erop zit. Vanaf een bootje kijk je tegen de achterkant van de stad aan, ga je onder de Koppelpoort door en zie je hoe de kades ooit voor handel waren bedoeld. Het is de kortste manier om te snappen waarom de stad hier ligt.
De rondvaart
Vanuit de binnenstad worden rondvaarten gevaren met kleine, open boten en met een gids aan boord. De routes verschillen, van een rondje door de grachten tot een tocht die de Eem op gaat. Onderweg hoor je over de stadsmuren, de poorten, de brouwerijen en de handel. Boek vooraf, want de boten zijn klein en op mooie dagen vol.
Onder de Koppelpoort door
Het hoogtepunt van vrijwel elke tocht is de doorvaart onder de Koppelpoort. Van bovenaf is het een indrukwekkende poort, van onderaf zie je pas hoe laag het water eronder doorgaat en hoe het waterschot daar kon zakken. Sommige aanbieders combineren de vaartocht met een rondleiding in de poort of met een beklimming van de Onze Lieve Vrouwetoren, wat een goede combinatie is voor een halve dag.
De Eem
Buiten de stad stroomt de Eem richting het noorden, door open polderlandschap naar het Eemmeer. Dat is een heel ander stuk varen dan de gracht, met weidse luchten, weilanden en veel vogels. Voor wie een eigen boot heeft of er een huurt, is dat een van de mooiste dagtochten in de omgeving. Houd rekening met de bruggen en met de vaarregels op de rivier.
Zelf varen
- Sloepen en elektrische bootjes zijn in de stad te huur.
- Kanoën en suppen kan op delen van het water, buiten de drukke vaarroutes.
- Voor de rivier heb je vaarkennis nodig, want er is beroepsvaart.
- Houd rekening met doorvaarthoogtes bij de lage bruggen in de kern.
Wat je ziet vanaf het water
De achterkanten van de panden aan de gracht, de resten van de muurtorens, de Monnikendam waar de beek de stad binnenkomt en de kades waar ooit werd geladen. Op het stuk richting het Eemplein zie je het contrast met de nieuwe stad, met moderne bebouwing pal naast eeuwenoude fundering. Fotografen vinden hier het beeld dat je vanaf de kant niet krijgt.
Met kinderen
Een uur op een boot is voor de meeste kinderen precies goed, en de doorvaart onder de poort maakt indruk. Neem iets te drinken mee en houd rekening met zon, want op het water is er weinig schaduw. Voor jonge kinderen zijn er zwemvesten aan boord, en het is verstandig om vooraf te vragen of die in de juiste maat aanwezig zijn.
Wanneer je gaat
Het vaarseizoen loopt grofweg van het vroege voorjaar tot in het najaar. De mooiste momenten zijn een vroege ochtend, met stil water en weinig mensen, of het laatste uur voor zonsondergang. In de winter varen er minder boten, maar bij vorst en heldere lucht is het water rond de poorten op zijn mooist vanaf de kant.
Praktisch
De opstapplekken liggen in of vlak bij de binnenstad, op loopafstand van het station en de garages aan de rand van de kern. Kom op tijd, want een boot wacht niet. En kijk vooraf of de tocht doorgaat bij slecht weer, want bij harde wind of onweer wordt er niet gevaren en dan is een museum de goede reserveoptie.
Het water in de stad
De gracht rond de binnenstad hoort bij de tweede muurring, en de Heiligenbergerbeek komt bij de Monnikendam de stad binnen. Die twee stromen bepalen hoe het water door Amersfoort loopt en waarom de kades liggen waar ze liggen. Vanaf een boot zie je bovendien de doorgangen en de restanten van de muurtorens die je vanaf de straat volledig mist, want die zitten aan de achterkant van de bebouwing.
Vissen en de natuur op het water
Op de gracht en op de Eem wordt gevist, en daarvoor heb je een vergunning nodig van de plaatselijke hengelsportvereniging. Op het water zie je verder reigers, futen, meerkoeten en in de zomer jonge eenden langs de kade. Op het buitengebied richting het Eemmeer wordt dat veel rijker, met weidevogels in het voorjaar en grote groepen ganzen in de winter.
