Zodra de temperatuur een paar nachten onder nul blijft, verandert de sfeer in Amersfoort. Mensen kijken naar de sloten in de polder, de ijsverenigingen gaan aan het werk en op zolder wordt gezocht naar schaatsen die er al jaren liggen. De stad heeft geen kunstijsbaan, en juist daarom leeft natuurijs hier zo.
De ijsverenigingen
In en rond Amersfoort zijn ijsverenigingen actief die bij vorst een baan prepareren, meestal door een veld of een plek onder water te zetten. Dat gaat met een dun laagje tegelijk, want dat bevriest sneller en levert gladder ijs op dan één keer diep water. Als het ijs dik genoeg is, gaat de baan open, vaak met verlichting en een kraam met warme drank. Die verenigingen draaien op vrijwilligers die bij vorst nachten doorwerken.
Natuurijs in de polder
De polders van Eemland, ten noorden van de stad, zijn bij strenge vorst het gebied waar geschaatst wordt. Sloten, vaarten en ondergelopen weilanden bevriezen er sneller dan groter water, en bij aanhoudende vorst worden er tochten gereden. Het is prachtig en het is nooit zonder risico, want ijs is nergens gelijkmatig dik.
Veilig het ijs op
- Ga nooit als eerste het ijs op en ga nooit alleen.
- Vermijd plekken bij bruggen, duikers, riet en stromend water.
- Volg de berichten van de plaatselijke ijsvereniging en van het waterschap.
- Neem touw, een telefoon en droge kleding mee bij een tocht.
- Blijf van ijs af waar geen andere mensen komen, hoe verleidelijk het ook is.
Als het niet vriest
De meeste winters komt het niet tot natuurijs, en dan wijken schaatsers uit naar een kunstijsbaan in de regio. De dichtstbijzijnde ligt in Utrecht, op een klein half uur reizen, en daar wordt zowel recreatief gereden als getraind door verenigingen. Voor wie serieus wil schaatsen, is dat de plek waar het seizoen zich in de praktijk afspeelt.
Skeeleren als alternatief
Veel schaatsers houden hun techniek en conditie op peil met skeeleren in de zomer, en daarvoor zijn de rechte wegen in de polder en de vrijliggende fietspaden rond de stad geschikt. Er zijn groepen die gezamenlijk trainen. Draag bescherming, ook als je goed kunt schaatsen, want een val op asfalt is iets anders dan een val op ijs.
Kinderen leren schaatsen
Als er een baan open is, is dat het moment om kinderen te leren schaatsen, want een lokale ijsbaan is kleiner, veiliger en gezelliger dan een grote hal. Een stoeltje of een duwrek helpt in het begin, en warme handschoenen zijn belangrijker dan mooie schaatsen. Huurschaatsen zijn bij verenigingen soms te leen, en anders zijn tweedehands noren voor kinderen goed te vinden.
De Elfstedensfeer
In een winter met vorst verandert er iets in Nederland dat lastig uit te leggen is aan wie het nooit heeft meegemaakt. Scholen laten kinderen vroeg naar huis, mensen nemen vrij en de polder ligt vol. Dat gebeurt zelden, en juist daarom staan de ijsverenigingen bij elke vorstperiode weer klaar. Voor Amersfoort, met de polder aan de ene kant en het bos aan de andere, is dat een van de mooiste momenten van het jaar.
Praktisch
Houd de berichten van de plaatselijke ijsverenigingen in de gaten, want die bepalen wanneer een baan opengaat en dat is vaak op korte termijn. Ga met de fiets, want bij een open ijsbaan is parkeren een probleem. En neem contant geld mee voor de koek en zopie, want dat is de plek waar een pinautomaat het traditioneel niet doet.
Toertochten in de regio
Bij aanhoudende vorst worden er in de regio toertochten uitgezet over de sloten en vaarten, met een route langs stempelposten en met koek en zopie onderweg. Dat is een van de weinige sportevenementen in Nederland die niet vooruit te plannen zijn, want alles hangt af van het weer. Ijsverenigingen houden de dikte bij en beslissen op de dag zelf, en dat is precies waarom een geslaagde tocht zo bijzonder voelt.
